Khi bạn phải viết điếu văn — nên đưa vào điều gì, và viết thế nào

Khi được nhờ đọc điếu văn, người ta có thể ngồi rất lâu trước trang giấy mà không biết bắt đầu từ đâu. Không chắc mình nói được cho xứng với người ấy, hay không biết mở lời thế nào. Vậy mà một bài điếu văn hay thường không phải là bài viết khéo — mà là bài viết khiến người ấy thật sự hiện lên.

Đừng cố viết cho hay

Sai lầm thường gặp nhất trong điếu văn là muốn cho câu chữ thật bóng bẩy. Sự tô vẽ chỉ khiến người ấy mờ đi.

«Ông là một người tuyệt vời» — câu ấy nói về ai cũng được, nên chẳng gợi lên khuôn mặt của một ai. Nhưng nếu viết «người luôn xếp lại đôi dép cho ngay ngắn ở cửa», thì chỉ trong một dòng ấy, con người ấy sống dậy. Một cảnh cụ thể mạnh hơn nhiều so với mọi lời khen chung chung.

Bốn cái khung

Nếu bí, hãy đi theo trình tự này.

1. Mối quan hệ. Bạn là gì với người ấy. «Tôi là người hàng xóm suốt ba mươi năm.»
2. Một khoảnh khắc. Cảnh thể hiện rõ người ấy nhất, kể thật chi tiết. Ít nói về sự việc, mà tả ánh mắt, giọng nói, không khí lúc ấy.
3. Điều người ấy đã dạy, điều sẽ thấy thiếu. Điều người ấy để lại trong bạn. Từ nay bạn sẽ nhớ nhất điều gì.
4. Lời từ biệt. Ngắn thôi. «Xin yên nghỉ» hay «cảm ơn người» là đủ.

Nên bỏ ra

Đừng sa vào nguyên nhân qua đời hay chi tiết bệnh tình; đừng kể những chuyện riêng chỉ vài người trong nhà biết mà bỏ rơi những người khác; đừng đùa những câu mà chính người ấy cũng không thích. Hãy nhớ đây là nơi tất cả những người ở lại cùng nhau tiếc thương.

Trước khi đọc

Hãy đọc to trước hai, ba lần. Nhịp trên giấy khác với nhịp trên miệng. Biết trước chỗ nào cổ họng sẽ nghẹn lại, bạn sẽ kịp lấy hơi ở dòng ấy.

Run cũng không sao. Đọc trơn tru không phải là mục đích. Chỉ cần một câu thôi truyền được tấm lòng bạn dành cho người ấy, bài điếu văn đã làm tròn phận sự. Sau tang lễ, giữ bài viết trong một cuốn ghi chép tưởng niệm sẽ biến nó thành thứ bạn mở ra đọc lại mỗi ngày giỗ.